typyKraków jest miastem w południowej Polsce położonym nad Wisłą; trzecie pod kątem liczby mieszkańców (757 144) po Gdańsku i Łodzi; drugie pod kątem powierzchni (326,80 km²) i jedno z najstarszych miast Polski (założone przed XI wiekiem), o ponad tysiącletniej historii, wysokich walorach kulturowych i architektonicznych.
gatunkiMiasto leży na połączeniu paru krain geograficznych: Bramy Krakowskiej, Kotliny Sandomierskiej, Kotliny Oświęcimskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego. Sieć rzeczną tworzą Wisła i jej dopływy: Wilga (prawy), Rudawa, Białucha, Dłubnia, Sanka i inne (lewe).
typyNazwa Krakowa, według legendy zapisanej przez Kadłubka, pochodzi od imienia księcia Kraka. Tak rzeczywiściepochodzenie nazwy tego miasta jest mniej książęce, bowiem „Kraków” pochodzi od spotykanego dosłownie w teraźniejszych czasach w gwarach wyrazu „krak”, który oznacza kruk. To dźwiękonaśladowcza nazwawyprodukowana od głosu tego ptaka („kra-kra”),zatem pierwotnie słowo „Kraków” oznaczało „miejsce obfitujące w kruki”.
styleW Krakowie występuje klimat umiarkowany. W tym mieście w bardzo wielu sytuacjach dochodzi dozmian pogody, ponieważ wilgotne masy powietrza znad Atlantyku ścierają się z suchymi, kontynentalnymi, napływającymi ze wschodu.
typyŚrednia temperatura roku waha się od 6 do 10 stopni C, a w ciągu roku występuje przeciętnie 70 słonecznych dni. Najcieplejszy miesiąc to sierpień, a najzimniejszy styczeń. Wiatry zachodnie wieją na całośćw okresie letnim, sprzyjając w ten sposób opadom deszczu. W zimiejednak wiatry wschodnie mają przewagę, co wpływa na zmniejszenie ilości opadów atmosferycznych.
styleNajbardziej deszczowe miesiące to czerwiec i lipiec (średnie opady: od 100 do 177 mm). Do najmniej deszczowych zaliczane są wrzesień i październik (średnie opady: od 13 do 30 mm).
styleKraków toteż miasto tradycji, gdzie przeszłość przeplata się wraz z teraźniejszością, jak również nierealność z rzeczywistością. Jest on miastem mitów, legend i snów. Obrzędy, które wywodzą się z XIII i XIV wieku, dominują w miejskich tradycjach. Jednakżeniezliczone historie i opowieści tworzą jego koloryt. Podobno sam doktor Faustus odwiedził Kraków. Wspólnie z Panem Twardowskim, nadwornym alchemikiem, poszukiwali kamienia filozoficznego. Dwie wyjątkowe legendy - o hejnale mariackim oraz Lajkoniku - łączą się z najazdem tatarskim, który bardzo drastycznie wtargnął w historię starego Krakowa.
gatunkiZ wieży Kościoła Mariackiego, co godzinę, rozchodzi się na cztery strony świata hejnał, który w pewnym okresie urywa się dramatycznie. Dzieje się tak na pamiątkę pewnej legendy. Otóż w trakcie wspomnianegouprzednio najazdu tatarskiego strzała nieprzyjacielskiego łucznika przeszyła trębacza, który grał ten aktualnie hymn.
typyZ drugiego podania wywodzi się barwna i niepowtarzalna postać - Lajkonik. Jak ta legenda głosi, był to nadwiślański flisak przebrany w strój tatarski. Przyniósł on konno prosto z pola zwycięskiej bitwy wieść o powstrzymaniu inwazji "niewiernych". Lajkonik nawet dzisiaj zwycięsko harcuje po Rynku, intrygując swoją egzotyką.
typyJest jeszcze jedna, bardzo atrakcyjna tradycja. W noc Świętego Jana (najkrótszą noc w roku), jak przed wiekami, mieszkańcy Krakowa schodzą się nad Wisłę. Na tle majestatycznych murów Zamku odbywają się tzw. "Wianki". Odgrywane są wówczas: wielkie widowisko plenerowe,pokazy ogni sztucznych, a także aranżuje się żyweilustracje powiązane z dziejami Krakowa.
gatunkiRzeźbaterenu i jego geomorfologiczna konstrukcja jest bardzo urozmaicona, zarówno w Krakowie, tak jak i w jego okolicy. W wielu miejscach występują malownicze formy krasowe, które powstały z wapiennych skał jurajskich. Na północnym wschodzie znajdują się urodzajne glinki lessowe. Na południu, za Wisłą, odróżniają się pofałdowanetereny piaskowcowo-ilaste. Na południowym wschodzie zalegają bogate pokłady soli.
style
style
Walory turystyczne
Nie jest łatwo wytłumaczyć wyjątkowość Krakowa tym, którzy jeszcze nie widzieli tego miasta. Niepowtarzalne w skali całego państwie dziedzictwo kulturowe w znaczny sposób wpływa na tę magiczną wyjątkowość tegoośrodki miejskie.. To tu zostało założone biskupstwo kościoła rzymsko-katolickiego w 1000 roku. Rezydencję polskich królów, a równocześnie miejsce ich koronacji , a dodatkowo nekropolię, wybudowanow tej chwili tutaj, na Wzgórzu Wawelskim, ponieważ Kraków był niegdyś stolicą Polski (wnikliwie od XI do XVII wieku). Także w Krakowie w 1364 założono Akademię Krakowską - pierwszą polską uczelnię, która funkcjonuje do współcześnie (aktualnie pod nazwą Uniwersytet Jagielloński).
rodzajeW Krakowie tradycja splata się ze współczesnością wszędzie.Nieomalże właściwie każdy kamieńma swoją historię, której ucieleśnieniem są liczne, pochodzące ze wszystkich epok, zabytkowe budowle. Ich liczbę szacuje się na 6 tysięcy. Tzw. "ruchomym" dopełnieniem tych budowli stanowią dzieła sztuki zgromadzone w krakowskich muzeach, kościołach i archiwach (ok. 2,pięć miliona). Dzięki temu miasto zostałoumiejscowione na liście 12 obiektów Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO.
typyNie da się opisać w tym miejscu wszystkich turystycznych atrakcji ośrodki miejskie. Jedno jest bezdyskusyjne: każdy przybysz odkryje tutaj swój własny, magiczny Kraków. Jedni będą podążać tropem Mikołaja Kopernika, innych zainteresują miejsca powiązane z Janem Pawłem II, kogoś zachwycą niepowtarzalne podziemne zakamarki XVII wiecznej kopalni soli w Wieliczce, ktoś inny spędzi długie godziny spacerując po zaułkach żydowskiego Kazimierza, zaś jeszcze inni staną olśnieni przed ołtarzem Wita Stwosza.
gatunkiKrakówwoli być miejscem, w którym spotykają się różnorodnekultury i narody. Pretenduje skutecznie do miana środkowoeuropejskiej metropolii - ośrodki miejskie kultury, sztuki i edukacji. 17 wyższych uczelni ma własną siedzibę w tym pięknym mieście. Tutaj mieszka wielu wybitnych przedstawicieli świata polskiej kultury. Lista krakowskich imprez festiwalowych jest także długa. W 2000 roku Kraków godnie pełnił, nadaną mu przez Poradę Ministrów Krajów Unii Europejskiej, funkcjęMiasta Europejskiej Kultury.
rodzaje
rodzaje
Zabytki
Mnogość zabytków architektonicznych w Krakowie wynika z długiej historii miasta i wielości funkcji, które kiedyś spełniał. To miasto było dawniej stolicą państwa, prężnym ośrodkiem miejskim i centrum handlowym regionu, ośrodkiem uniwersyteckim i kulturalnym. Na dodatek Krakówstosunkowo mało ucierpiał w trakcie zawieruchy wojennej. W efekcie Kraków jest jednym z najważniejszych europejskich ośrodków turystycznych, który zawiera cenne zabytki z przeróżnych epok (ponad 6 tys. zabytkowych obiektów).
gatunkiOtonajważniejsze zabytki:
rodzajeKraków wawel
rodzajeWawel położony jest w przepięknym i malowniczym Krakowie. To jeden z najpiękniejszych i najbardziej znanych zabytków całego państwie. W przeszłości ta słynna rezydencja należała do sławnych królów Polskich. Najstarsze zabudowania powstały za panowania Bolesława Chrobrego. Za panowania Zygmunta Starego powstał ówczesny renesansowy styl budowli. Wokół Wawelu rozciąga się tajemniczy i obszerny dziedziniec, na którym bez wątpienia poczujemy powiew przeszłości.
rodzajeOdwiedzając tonadzwyczajne miejsce zwrócimy także uwagę na jego wyjątkowość oraz cenne zabytki. Wnętrza Wawelu ozdobione są kosztownymi tkaninami i bajecznymi malowidłami. Największym wielbicielem cennych przedmiotów był na pewno Zygmunt August. Sprowadził on do Polski ok. 35 arrasów, które ozdabiają Wawel. Natomiast po raz 1-szy arrasy przywiozła do Polski królowa Bona. W późniejszym czasie król Zygmunt I Stary zamówił ich aż 108egzemplarzy. Te Gobeliny przedstawiają motywy zwierzęce, religijne, a teżherby.
styleKrólewskie komnaty kiedyś znajdowały się wyłącznie na I piętrze Zamku Wawelskiego, zaś na II piętrze znajdują się jadalnia, komnata pod Zodiakiem, Pod Planetami, Poselska, Pod głowami , a oprócz tego Senatorska.
gatunki
styleKatedra Królewska na Wawelu
Katedra Wawelska jest symbolem chwały. To też miejsce spoczynku królów
typypolskich, atakże wybitnych poetów.
styleTen zabytek jest jedną z pierwszych budowli Wawelu. Tajemniczy półmrok, który panuje we wnętrzu budowli dodaje jej uroku i magii. Ściany przyozdobione są kośćmi prehistorycznych zwierząt. Posiadająone na celu ochronę Wawelu przed złem. Wierzono, iż gdy na ziemię spadnie część z rozwieszonych na ścianach kości, wtedy powinno się spodziewać się niebezpieczeństwa związanego z Wawelem. W tym miejscu są również odprawiane uroczystości ślubne. W Katedrze znajdują się znana renesansowa kaplica Zygmuntowska. Moc świateł, cieni , a ponadto barw doskonale ze sobą współgrają. Podczas bardzo istotnych uroczystości w Krakowie towarzyszy dźwięk dzwonu. Po raz1-wszy dzwon Zygmunta zabrzmiał 13 lipca 1521 roku.
typy
gatunkiSmocza Jama
Według legendy, jaskinia pod Wzgórzem Wawelskim była zamieszkiwana dawno temu przez Smoka Wawelskiego. Łączna długość podziemi wynosi 270 m., a maksymalna wysokość sięga do 10 m. Trasa zwiedzania obejmuje zejście dawną studnią austriacką , a dodatkowo trzy komory skalne, które są oddzielone przewężeniami. W wyniku procesów rzeźbotwórczych wnętrze jaskini uformowało się ok. 12-1,6 mln lat temu.
rodzajePierwszą informację o jaskini podał (wraz z legendą o smoku wawelskim) Mistrz Wincenty zw. Kadłubkiem w „Kronice polskiej”. W XVII i XVIII w. przy jaskini i w jej południowej części działała słynna karczma, która była najczęściejopisywana przez zagranicznych podróżników oraz dodatkowo dyplomatów. Prace przy wznoszeniu fortyfikacji kleszczowych objęłyteż Smoczą Jamę. Zamurowano wówczas dwa dolne otwory,równocześnie odsłaniając dwa otwory w stropie. Jeden z nich nakryto w późniejszym czasie ceglaną kopułą, drugi zaś wykorzystano do tworzeniaszybu z klatką schodową. W latach 1846-1905 można było zwiedzać jaskinię wyłącznieza zgodą dowódcy garnizonu wojsk austriackich stacjonującego na Wawelu. W 1918 r. architekt Adolf Szyszko-Bohusz dokonał remontu generalnego i udostępnił ją zwiedzającym. W 1974 r. przebito tunel ze środkowej komory do nieznanych podziemi. Korytarze te zbadała grupa krakowskich speleologów w 1983 r. i odkryła tzw. drugą Smoczą Jamę, która była niedostępna dla zwiedzających. Na murze obronnym w pobliżu wyjścia z jaskini widnieje pamiątkowa tablica, wmurowana tu w 1871 r. Na niej znajduje się napis, który tyczy się księcia Krakusa - założyciela miasta Krakowa i pogromcy Smoka Wawelskiego ( według legendy).
rodzaje
styleSukiennice
Sukiennice to jedno z najbardziej charakterystycznych i najsłynniejszych miejsc Krakowa. Na dzień obecny ten pierwszy„supermarket” naszego miasta tylko w niewielkim stopniu przypomina sukiennice sprzed dwustu czy trzystu lat. Takżecałkowicie różni się od pierwotnych kramów pochodzących z dawnych czasów.
gatunkiPierwsze trzynastowieczne Sukiennice zostały po prostu podwójnym rzędem kramów wzniesionych z kamienia, tworzących uliczkę, zamkniętą kratami od północy i południa. W połowie XIV wieku nowy, murowany budynek Sukiennic ufundował Kazimierz Wielki. Fragmenty tej gotyckiej budowli możemy dostrzec w istniejącym współcześnie na Rynku gmachu. Są nimi parzyste, ostrołukowe arkady stanowiące wejście do Sukiennic od strony ulicy św. Jana oraz dodatkowo Brackiej, obecniejak również ponad 600 lat temu.
rodzajeGotyckie Sukiennice uległy zniszczeniu podczas pożaru w 1555 roku. W latach 1556-1559 odnowiono je według panującego wtedy stylu w architekturze.Rezultatem współpracy paru znanych twórców był piękny renesansowy budynek.
typy Najważniejszymi pracami podczas odbudowy kierował mistrz Pankracy. Budowlę zwieńczonowówczas attyką o arkadowych podziałach, ozdobioną maszkaronami, które zostałytworzone poprzezSanti Gucciego. Architekt z Padwy - Giovanni il Mosca, nazywany w Rzeczpospolitej Padovano, to autor arkadowej loggi oraz dodatkowo fasad, czyli krótszych boków Sukiennic, które nawiązują do dziedzińca zamku na Wawelu.
styleTakzatem pożar z połowy XVI wieku w pewnym sensie "przyczynił się" do powstania wybitnego dzieła epoki renesansu. Rozszerzeniu uległa wówczastakże funkcja Sukiennic - na pierwszym piętrze umieszczonosmatruz, czyli miejsce dystrybucji różnego rodzaju drobiazgów.
styleKolejneważne wydarzenie przyniósł rok 1601. Wtedy wybitoprzejście w połowie długości hali targowej znacznie usprawniając komunikację między zachodnią i wschodnią częścią Rynku.
typyW drugiej połowie XIX stulecia stało się jasne, że Sukiennice wymagają pilnego remontu. Konkurs na modernizację wygrał Tomasz Pyrliński. Przy poparciu i pomocy Jana Matejki dokonał największychprzekształceń od czasów renesansowej odbudowy.
rodzajeW czasie trwania tego remontu:
typyzburzono wszystkie kramy i budy przylegające do Sukiennic;
- wybudowano ryzality na osi wschód-zachód;
- na całej długości budowli stworzono arkadowe, ostrołukowe podcienia;
- kapitele kolumn podtrzymujących arkady oraz elewacje ryzalitów ozdobiono rzeźbionymi głowami;
- od strony kościoła Mariackiego szesnastowieczna attyka została połączona na równej wysokości z attyką ryzalitu, z kolei od strony Ratusza ryzalit jest niższy, przez co zachowany został renesansowy wygląd Sukiennic z attyką biegnącą przez całą ich długość;
- na krawędziach ryzalitów umieszczone zostały nowe maszkarony, wzorowane na postaciach ówczesnych prezydentów Krakowa.
rodzaje W takim kształcie Sukiennice przetrwały do obecnych czasów. Dzisiaj ich stan jest na tyle poważny, że w najbliższych latach znów wymagają rozbudowanego remontu. W najbliższych trzech latach miasto preferuje poświęcić na ten cel 6 mln złotych, poprzez co powinno się w przyszłości na dłuższy czas zamknąć kramy kupców i sale muzealne.
style
typy
Wieża ratuszowa
Wieża ratuszowa stojąca w zachodniej części Rynku Głównego to jedyna pozostałość średniowiecznego krakowskiego Ratusza. Powstał on na przełomie XIII i XIV wieku w typu gotyckim. Najstarsza informacja źródłowa o Ratuszu pochodzi z 1313 roku. Wzmianka o wieży, w której umieszczona kaplica uzyskała przywilej odpustowy, datuje się na rok 1383.
typyÓwczesny budynek Ratusza był bogato zdobiony. Fryz attyki pokrywały portrety królów polskich,jednak od strony wschodniejzaprezentowanie Matki Boskiej Częstochowskiej. W Ratuszu znajdowały się głównie sale o charakterze reprezentacyjnym, a pomiędzy nich najbardziej wyróżniała się Izba Pańska. Posiadała ona piękne ścienne malowidła, a także kamienny, renesansowym portalem. Zubożenie aglomeracje, utrata niepodległości i wreszcie przeprowadzona w XIX wieku akcja wyburzania starych, zniszczonych budowli, doprowadziła do rozbiórki najbardziej zniszczonego spichlerza. Niestety okazało się, że rozebranie spichlerza spowodowało pękanie murów właściwego Ratusza, który także został zburzony... Obecnie pozostała jedyniewieża.
gatunkiWieża ratuszowa zbudowana jest na planie kwadratu z kamiennych ciosów i cegły. Trzy ściany wieży ozdabia kamienna okładzina z szerokim, pionowym laskowaniem, ukończona w roku 1444, czego dowodem są tzw. gmerki, czyli zachowane znaki kamieniarzy, które byłyopracowane z okazji zakończeniaprac przy wieży. Po zakończeniu prac wieża była nieporównywalnie bardziej zdobna niż dziś. Niestety nie zachowały się narożne wałeczki, żabki, iglice, kwiatony, jak inarożne posążki pod baldachimami.
typyPierwotną gotycką wieżę wieńczył hełm wykonany w rodzaju podobnym do wieży kościoła Mariackiego, który spłonął w 1556, a potem w 1680 roku. XVII-wieczną odbudowę pokolejnym pożarze, przeprowadził Piotr Beber. Podwyższono wtedywieżę o ponad 6 metrów (na dzień obecny 70 metrów wysokości) i wykonano nowy, barokowy już hełm.Jednak źródła podają, że w 1702 roku, czyli po niecałych 20 latach od renowacji, hełm był w bardzo złym stanie technicznym. Naprawa została dokonana dopiero w latach 1783-1784 kiedy powstał nowy hełm. Został on zachowany dodotychczasowych czasów.
typyW trakcie ostatniej renowacji wieży w latach 1961-1965 (która została przeprowadzona poprzezWiktora Zina i Władysława Grabskiego) błędnie zrekonstruowano wykusze na wysokości pierwszego piętra. Zamieszczono wtedy przed schodami parę kamiennych lwów, pochodzących z klasycystycznego pałacu Morstinów w Pławowicach.
typyPod Ratuszem i częścią obecnej powierzchni Rynku, zachowały się rozległe piwnice (przywrócone doużywanie w trakcie renowacji w latach 60-tych XX wieku), dawniej wykorzystywane m.in. jako izba tortur. Istniał tutakże słynny lokal "Piwnica Świdnicka" zdoskonałym piwem, którym można było się raczyć w otoczeniukobiet wykonujących najstarszy zawód świata. Na dzień obecny znajduje się tu teatr, który dzięki niepowtarzalnej atmosferze miejsca i dobrym aktorom, również wart jest odwiedzenia.
typy
typy Kościół Mariacki
styleByła to świątynia krakowskiego mieszczaństwa. Pierwotnie na jego miejscu, stał kościół drewniany.Pierwszy murowany (w typu romańskim) wybudowano w latach 1221-1222. W tym czasie przeniesiono do nowo wybudowanego kościoła parafię z dawnego drewnianego kościoła św. Trójcy. Z romańskiej świątyni, zniszczonej wkrótce po wzniesieniu podczas najazdów tatarskich, do naszych czasów zachowały się pod ziemią jedynie fragmenty podstaw , a dodatkowo bazy kolumn międzynawowych.Ale już pod koniec XIII i na początku XIV wieku, wzniesiono drugi ceglany kościół. Jego ślady są zachowane w dolnych partiach wież dzisiejszej budowli. Ten gotycki kościół, konsekrowany mniej więcej 1320 r., był trójnawową halą bez transeptu, o dwuwieżowej fasadzie. Budowę trzeciego z kolei kościoła rozpoczęto odwytworzania prezbiterium w latach ok. 1355-1365 ufundowanego przez Mikołaja Wierzynek Starszego. Po koniec XIV stulecia, podwyższone zostały dawne wieże. W latach 1392-1397, pod kierownictwem Henryka Parlirera wyburzono stare mury między nowym prezbiterium a wieżami, ażeby powstało miejsce pod wzniesienie nowego korpusu świątyni, dostosowanego do zbudowanego trzydzieści latpoprzednio prezbiterium. Nowy korpus zbudował mistrz Mikołaj Werner. W latach 1400-1406 dokończona została budowa dwóch Mariackich wież. Wówczasta wyższa została strażniczą. Kiedy w 1442 roku, zawaliło się sklepienie chóru, to nowe, gwiaździste wykonał mieszkaniec Kazimierza, Czipser. W latach 1433-1446, architekt Franciszek Wiechoń zbudował boczne kaplice. W 1478 r. podwyższono i odnowiono wyższą wieżę kościoła, nadając jej zwieńczeniu istniejącą do aktualnie formę gotycką. Nieomalże dwieście lat w późniejszym czasie na koronkowym hełmie wykonanym przez cieślę Macieja Heringha,umieszczono złoconą koronę.
style
styleMury obronne
Rok 1285 można uznać za początek tworzenia murów obronnych. Wówczas książę Leszek Czarny wydał licencja na podjęcie zleceńbudowlanych. System fortyfikacji Krakowa był na przestrzeni wieków modernizowany. W rezultacie tużprzez rozpoczęciem burzenia zniszczonych, zaniedbanych i niespełniających żadnejfunkcji obronnej murów, baszt i bram, miasto otoczone było na całej długości potężnym, podwójnym murem, jak i też 39 basztami , a dodatkowo 8 bramami (w 1473 istniało 17 baszt, sto latw przyszłości stały już 33 baszty). Współcześnie możemy podziwiać trzy baszty (Pasamoników, Stolarską, Ciesielską), jedną bramę (Floriańską), barbakan i wiele pomniejszych pozostałości po fortyfikacjach.
rodzajeKraków otoczony był podwójnym murem, przy czym wewnętrzny mur był znacznie wyższy od zewnętrznego. Miał on bowiem 6-7 metrów wysokości. W odległości mniej więcej dziesięciu metrów przed nim, stał wysoki na około 2,5 metrów mur zewnętrzny, a całe miasto oplecione było fosą zasilaną odnogami rzeki Rudawy. Najstarszą bramą aglomeracje jest brama Rzeźnicza, której zarys możemy dostrzec w zabudowaniach tzw. klasztoru na Gródku. Następnie wybudowano bramy: Grodzką, Floriańską, Sławkowską, Mikołajską (zastąpiła bramę Rzeźniczą), Szewską, Wiślną oraz dodatkowoNową.
rodzaje XVIII wieku nieremontowane, zapuszczone fortyfikacje stały się dla ówczesnych mieszkańców naszego wielkimdylematem. Zanieczyszczone i pełne mułu fosy, baszty zostałysiedliskiem osób z marginesu społecznego, wszędzie walały się śmieci wyrzucane tu z ośrodki miejskie bez żadnej sprawdzeniu, a nad całością unosił się podobno nieznośny smród. Wszystko to, doprowadziło do podjęciadecyzji przez cesarza Franciszka II o zniesieniu nieprzydatnych fortyfikacji.Jedynie niezłomnemu uporowi profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego - Feliksowi Radwańskiemu - zawdzięczamy to, że rada aglomeracje postanowiła zachować fragment murów wśród basztą Pasamoników, a Ciesielską.
rodzaje
rodzaje
Ołtarz Wita Stwosza
Jest to nastawa ołtarzowa znajdująca się w Kościele Mariackim.Zrobiona została w latach 1477-89poprzez przybyłego z Norymbergii rzeźbiarza Wita Stwosza (ok. 1448 - 1533) i jego krakowski warsztat. Retabulum posiada wymiary 11 m na 13 m. Wysokość największych figur wynosi ok. 2,7 m. Jest to największa w Europie gotycka nastawa ołtarzowa.
styleFiguryzostały wyrzeźbione z litych kloców lipowych (jest ich w ołtarzu ponad 200). Cała konstrukcjaprzygotowana jest w drewnie dębowym, zaś tło w modrzewiu.
gatunkiW predelli ukazane jest drzewo Jessego — genealogiczne drzewo Chrystusa i Marii Panny. Szafę nastawy zdobią cztery skrzydła, dwa nieruchome oraz dodatkowodwa ruchome. Bryłę pentaptyku dopełnia zwieńczenie.Podstawową sceną ołtarza jest Zaśnięcie Marii Panny. Umierająca Maria, otoczona jest poprzez apostołów. Ekspresja sceny jest wzmożona zagęszczeniem postaci; naprawdęnigdy nie mogłyby one stać tak blisko siebie. Złocone szaty odbijają światło. Ustawienie postaci "pod wiatr" stwarza sfałdowanie szat.
rodzaje Otwarty ołtarz na ruchomych skrzydłach ilustruje sześć Przyjemności Maryi: od Zwiastowania po Zesłanie Ducha Świętego. Kiedy szafa jest zamknięta, płaskorzeźby przedstawiają 12 scen z życia Marii i Jezusa. Postacie przedstawione są w strojach z epoki (I w.), będąc na dzień obecny znakomitym studium kostiumologii. Sprzęty domowe, naczyniazwykłego użytkuteż są wierną kopią pierwowzorów. Górna kwatera na prawym ruchomym skrzydle przedstawia Ukrzyżowanie.
styleOłtarz Wita Stwosza łączy w sobie detale sacrum i profanum. Religijny mistycyzm zmieszany jest z naturalistycznym realizmem. Złote szaty apostołów występują obok codziennych ubiorów noszonych w średniowiecznym Krakowie. Obok wzniosłych religijnych scen ukazane zostało życie w jego codzienności. Postać Madonny zachowuje ideał średniowiecznego piękna, aleapostołom Stwosz nadał rysy współczesnych mieszczan krakowskich. W realistycznym podejściu do postaci posunął się tak daleko, że widać z dokładnością ichróżnorakie ułomności: defekty wyglądu, zdeformowane dłonie, napęczniałe żyły na nogach, ślady chorób skórnych.
rodzaje
rodzaje
Kultura:
W Krakowie istnieje 11 dużych teatrów oraz szereg mniejszych, które często wystawiają swoje sztuki w małych, nastrojowych piwniczkach. Znajduje się tu także 1-szy polski teatr stały, publiczny i zawodowy - Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie. 30 października 2004 rozpoczęła się budowa Opery Krakowskiej przy ul. Lubicz. Obiektposiada być nowoczesny zarówno pod kątemarchitektonicznym, jak również ekologicznym. Sala teatralna ma pomieścić 760 miejsc. Działa tu też Filharmonia im. Karola Szymanowskiego.
typyion: initial initial; padding: 0px;">W Krakowie znajduje się ponad 30 muzeów, z których bardzo istotne są Państwowe Zbiory Sztuki w Zamku Królewskim na Wawelu, Muzeum Narodowe z dużą kolekcją malarstwa polskiego i światowego, oraz Muzeum Książąt Czartoryskich ze słynnym obrazem Leonarda da Vinci Dama z gronostajem. Jednym z najmłodszych muzeów jest Centrum Sztuki iTechnologie Japońskiej "Manggha
Krakowskie kabarety:
• Jama Michalina,
• Formacja Chatelet,
• Loch Camelot,
• Piwnica Pod Baranami,
• Kabaret Bunga,
• Kabaret Pod Wyrwigroszem.
biblioteki kraków :
• Pedagogiczna Biblioteka Biblioteka Jagiellońska,
• Biblioteka Czartoryskich,
• Podgórska Biblioteka Publiczna,
• Biblioteka Naukowa Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk,
• Śródmiejska Biblioteka Publiczna,
• Wojewódzka Biblioteka Publiczna,
• Krowoderska Biblioteka Publiczna,
• Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Hugona Kołłątaja w Krakowie.
Wybrane galerie i sale wystawiennicze:
• Galeria Sztuki Polskiej XIX wieku w Sukiennicach,
• Galeria AB,
• Space Gallery,
• Galeria Potocka,
• Galeria "Krypta u Pijarów",
• Galeria BB,
• Galeria m,
• Cricoteka,
• Galeria Szalom,
• Galeria Krzysztofory,
• Galeria MCK,
• Galeria Plakatu,
• Galeria Zderzak,
• Galeria Sztuki Współczesnej "Bunkier Sztuki",
• Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych "Pałac Sztuki".
Instytucje muzyczne:
• Filharmonia im. Karola Szymanowskiego,
• Opera Krakowska,
• Sinfonietta Cracovia,
• Capella Cracoviensis,
• Chór Polskiego Radia w Krakowie.
Imprezy kulturalne:
• Festiwal Kultury Żydowskiej,
• Festiwal Sacrum-Profanum,
• Międzynarodowy Festiwal Teatrów Alternatywnych,
• Wianki świętojańskie,
• Sylwester na krakowskim rynku,
• Żywa Szopka przy Franciszkańskiej,
• Emaus,
• Rękawka,
• Juwenalia,
• Lajkonik,
• Wybory "króla kurkowego",
• Parada smoków,
• Festiwal Shanties,
• Noc Muzeów,
• Studencki Festiwal Informatyczny.
Kina kraków :
• Apollo,
• Cinema City,
• IMAX,
• Kijów /Apollo Film/,
• Krakowskie Centrum Kinowe "ARS" ( "Aneks", "Reduta", "Sztuka", "Kiniarnia 1"),
• Klub Sztuki Filmowej "Mikro" /Apollo Film/,
• Multikino,
• Kino Paradox,
• Sfinks,
• Kino Tęcza,
• Kino Wrzos,
• Kino Pod Baranami,
• Kino Pasaż.
Centra kultury:
• Centrum Kultury Rotunda,
• Centrum Kultury Żydowskiej - Fundacja Judaica,
• Katolickie Centrum Kultury,
• Międzynarodowe Centrum Kultury,
• Stowarzyszenie Willa Decjusza,
• Stowarzyszenie Kultury Akademickiej Instytut Sztuki,
• Małopolski Instytut Kultury,
• Klub Inteligencji Katolickiej,
• Instytut Jana Pawła II w Krakowie,
• Instytut Książki.
Sztuka
typy Sztuka Krakowa zajmuje od wieków czołową pozycję w gronie polskich zjawisk artystycznych, reprezentowanych w tym mieście zarówno przez zachowane architektoniczne zespoły zabytkowe i obiekty o dużej wartości, jak również stosunkowo bogate zbiory muzealne i kościelne, pośród których znajdują się wybitne dzieła sztuki o dużym znaczeniu dla kultury europejskiej. Rozkwit sztuki w Krakowie uwarunkowany był uprzywilejowaną pozycją grodu, a następnie ośrodki miejskie jako ośrodka handlowego, siedziby księcia seniora i wreszcie stolicy rozległego państwa.
Najstarsze zabytki architektury przedromańskiej to rotunda NMP na Kraków Wawel i kościół św. Salwatora (X w.) oraz dodatkowo fragmenty katedry Bolesława I Chrobrego (XI w.). Wczesnym przykładem plastyki rzeźbiarskiej jest figura wołka. Styl romański reprezentują: kościół św. Andrzeja, fragmenty II katedry z kryptą Św. Leonarda i Wieżą Srebrnych Dzwonów, a też fragmenty kościoła św. Wojciecha.
Architekturę gotycką zapoczątkowano w drugim ćwierćwieczu XIII w. ceglanymi kościołami Franciszkanów, Cystersów w Mogile, Dominikanów, a również Bramą Floriańską z fragmentami murów obronnych. Duże znaczenie dla architektury miastamiał XIV w. - na Rynku powstały gotyckie gmachy publiczne: Sukiennice, Ratusz, budynek Wagi Miejskiej, rozbudowano też fortyfikacje. W 1320 na Wawelu rozpoczęto budowę nowej katedry, król Władysław Łokietek powiększył zamek, a król Kazimierz Wielki wzniósł okazałą rezydencję gotycką z potężną wieżą w narożniku północno-zachodnim.
Powstała grupa kościołów ceglanych o wspólnych cechach konstrukcyjnych i stylistycznych: Mariacki, Bożego Ciała, św. Katarzyny, Dominikanów. Nastąpił również postęp rzeźby. Stała się ona niezależna od architektury. Powstał typ nagrobka królewskiego z baldachimem. Rzeźbę drewnianą najlepiej reprezentuje krucyfiks Jadwigi w katedrze. Najcenniejszym zespołem malarstwa jest 120 kwater witrażowych w kościele Mariackim.
Zabytkowy układ urbanistyczny
Zamysł zabudowy starego Krakowa - obecnie śródmieście w obrębie Plant - zaliczony został do zabytków grupy "0", najwyższej skali międzynarodowej. Aktem, który zapoczątkował powstanie tego zabytkowego zespołu był przywilej lokacyjny, wydany dla Krakowa w 1257 rokuprzez księcia Bolesława Wstydliwego, jego matkę Grzymisławę i żonę Kunegundę. Zapewne wkrótce potem przystąpiono do rozplanowania miasta. Przed średniowiecznymi urbanistami stanęło wtedy niełatwezadanie - należało połączyć w jeden zwarty organizm miejski rozrzucone szeroko a rozwijające się na długo przed lokacją osady, a także uwzględnić stojące już monumentalnie budowle i prowadzące do nich ulice. W rezultacie kilkuletnich zapewne zamówień powstał zdumiewający dzisiaj swoją dojrzałościązamysł aglomeracje o logicznym i harmonijnym układzie przestrzennym, którego centrum stanowi ogromny rynek o wymiarach 200 x 200 metrów. Z boków tego placu wybiegają zasadniczo po trzy ulice, które łącząc się pod kątem prostym z przecznicami tworzą typowy dla miast zakładanych w średniowieczu układ szachownicy. Widoczne na planie nieregularności i krzywizny niektórych ulic wynikły z konieczności liczenia się z przedlokacyjną zabudową. Zamiar urbanistyczny Krakowa był takświetny, że nie wymagał przemian poprzezkilka następnych stuleci i dzięki temu zachował się do naszych czasów, pełniąc aktualnie funkcję centrum współczesnegoaglomeracje. Począwszy od XIII wieku Kraków otaczał się wałami i murami obronnymi, a w ich obrębie wznoszono kamienice, kościoły i pałace. Właściwie każde stulecie pozostawiło tu ślad w postaci wspaniałych pomników architektury, wzbudzających nasz podziw i świadczących o wysokiej kulturze pokoleń, które je pozostawiły.
Edukacja
W Krakowie znajdują się liczne placówki oświatowe:
• 187 przedszkoli;
• 162 szkoły priorytetowe;
• 50 gimnazjów;
• 31 liceów ogólnokształcących;
• 27 zespołów szkół zawodowych (w skład, których wchodzą technologia licea profilowane i szkoły zawodowe);
• 20 szkół wyższych;
• 20 instytutów;
• 7 szkół muzycznych;
• szkoły sportowe, centra kultury, punkty kursów językowych i tym podobne.
Szkoły wyższe:
• Uniwersytet Jagielloński - jest to najstarszy i najpopularniejszy polski uniwersytet (statystycznie na jedno miejsce przypada 5 osób). Został założony w 1364 r. poprzez Kazimierza Wielkiego.Posiada on unikatową strukturę w Polsce. Pomiędzy 13 wydziałów znajdują się trzy tworzące Collegium Medium. Są to: wydział lekarski ze stomatologią, wydział farmacji i wydział ochrony zdrowia. Inne wydziały UJ to: Prawa i Administracji, Filologiczny, Polonistyki, Filozoficzny, Historyczny, Matematyki i Informatyki, Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, Biologii i Nauk o Kuli ziemskiej, Biotechnologii, Chemii,Kontrolowania i Komunikacji Społecznej, Studiów Międzynarodowych i Politycznych;
• Akademia Pedagogiczna im. Komisji Wiedzy Narodowej -stworzona została 11 maja 1946 roku pod nazwą: Państwowa Wyżogiczna. Podjęła działalność dydaktyczną 25 października tego samego roku. Na początk ztałciła jedynie nauczycieli szkółpriorytetowych. Od roku 1949 rozpoczęto kształcenie nauczycieli szkół średnich, ukazały się pierwsze wydziały.Jednocześnie powołano: senat, rady wydziałów, rektora, prorektorów i dziekanów.Posiada prawo nadawania tytułu doktora łącznie w 8 dyscyplinach oraz dodatkowo do przeprowadzania przewodów habilitacyjnych w 4 dyscyplinach. Dziśpozycja szkoły w ogólnopolskich rankingach jest wysoka. Około 20000 studentów kształci się w tej szkole. Wydziały uczelni to: humanistyczny, pedagogiczny, geograficzno-biologiczny, a dodatkowo matematyczno - fizyczno - techniczny; historia krakowa
• Akademia Sztuk Pięknych - jest to najstarsza wyższa uczelnia artystyczna w Polsce. Założona została w roku 1818 pod nazwą: Szkoła Rysunku i Malarstwa (funkcjonowała w ramach Oddziału Literatury Uniwersytetu Jagiellońskiego). W 1873 nazwana została Szkołą Sztuk Pięknych, zaś jej dyrektorem został Jan Matejko. Akademia kształci wybitnych artystów, współtworzy polską i krakowską kulturę, Wydziały akademii to: malarstwa, rzeźby, szaty graficznej, form przemysłowych, konserwacji i restauracji dzieł sztuki, a też architektury wnętrz;
• Akademia Ekonomiczna - w roku 1882 powstała miejska szkoła handlowa, zaś w 1896 wyższa szkoła handlowa, która posiadała własny budynekwykonany przezJerzego Zawiejskiego. Na przełomie XIX i XX w. wysoki poziom kształcenia przyciągał młodzież z całej polski, a zwłaszcza z zaboru rosyjskiego.Na dzień obecny funkcjonuje pod nazwą Akademia Ekonomiczna. Wydziały akademii to: ekonomii i stosunków międzynarodowych, finansów, towaroznawstwa , a oprócz tegoadministrowania;
• Akademia Górniczo-Hutnicza - otwarcie odbyło się 20 maja 1919 roku. Na początku kształcono górników, w przyszłości dołączono również wydział hutniczy. W późniejszych latach powstawały kolejne wydziały w akademii. Dziś kształci się tu mniej więcej30000 studentów. Wydziały tej akademii to: Górnictwa i Geoinżynierii, Metalurgii i Inżynierii Materiałowej, Elektrotechniki, Automatyki, Informatyki i Elektroniki, Inżynierii Mechanicznej i Robotyki, Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Geodezji Górniczej i Inżynierii Środowiska, Inżynierii Materiałowej i Ceramiki, Odlewnictwa, Metali Nieżelaznych, Wiertnictwa, Nafty i Gazu,Zarządzania, Paliw i Energii, Fizyki i Informatyki Stosowanej, Matematyki Stosowanej, Nauk Społecznych Stosowanych.W dodatku AGH oferuje studia w ramach dwóch międzywydziałowych szkół, którepóźniej posiadają stać się samodzielnymi wydziałami. Są to Międzywydziałowa Szkoła Energetyki i Międzywydziałowa Szkoła Inżynierii Biomedycznej;
• Politechnika Krakowska - została wykonana 1 kwietnia 1945 r. W trzydziestą rocznicę powstania. Nadano jej imię Tadeusza Kościuszki. Po 60 latach działalności szkoła stała się silną placówką, w której pracuje około 2100 pracowników. Ok. 17500 studentów na 7 wydziałach kształci się w tej politechnice. Wydziały tej uczelni to: Architektury, Fizyki, Matematyki i Informatyki Stosowanej, Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej, Inżynierii Lądowej, Inżynierii Środowiska, Inżynierii i Technice Chemicznej , a ponadto Mechaniczny;
• Akademia Muzyczna - została założona w lutym 1888 poprzez Władysława Żeleńskiego. W 1965 roku wraz z Filharmonią krakowską uczelnia ustanawia coroczny festiwal Dni Muzyki Organowej.Na dzień dzisiejszy akademia kształci wielu studentów na 3 oddziałach oraz dodatkowoprzyznaje doktoraty Honoris Causa wybitnym osobom związanych z muzyką. Wydziały tej akademii to: twórczości, interpretacji i wiedzy muzycznej, instrumentalny , a oprócz tego wokalno aktorski;
• Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna - została założona w 1946 r. Na początku działalności połączyła istniejące wtedy studia w Krakowie (Studia Aktorskie przy Starym Teatrze, Studia Aktorskie przy Teatrze im. J. Słowackiego , a ponadto Studia Dramatyczne Iwo Galla). Uczelnia kształciła wówczas aktorów dramatycznych. Aktualniekształci także reżyserów dramatów. Wydziały tej szkoły to: Aktorski , a oprócz tego Reżyserii Dramatu. PWST posiadarównież 2 wydziały zamiejscowe weWrocławiu;
• Akademia Rolnicza - pod koniec XVIII w. podjęto próby nauczania rolnictwa na poziomie akademickim, dzięki czemu w 1806 r. powstała Katedra Rolnictwa. Jednak zakończyła ona działalność 1809 r. 71 lat w przyszłości powstało 3-letnie studium rolnicze. W 1972 r. Wyższa Szkoła Rolnicza przemianowana została na Akademię Rolniczą, której nadano imię Hugona Kołłątaja. Na dzień obecny na 7 wydziałach szkoli się mniej więcej 10 tys. Studentów. Wydziały tej akademii to: Rolniczo-Ekonomiczny, Hodowli i Biologii Zwierząt, Leśny, Inżynierii Środowiska i Geodezji, Ogrodniczy, Agroinżynierii , a oprócz tegoTechnologii Żywności;
• Akademia Wychowania Fizycznego im. Bronisława Czecha - w 1927 roku powstało Studium Wychowania Fizycznego, które w 1950 r.przekształcone zostało na Wyższą Szkołę Wychowania Fizycznego. W 1972 szkole został nadany status akademii. Na dzień obecny na dwóch wydziałach uczy sięokoło 4 tys. studentów. Wydziały tej akademii to: Wychowania Fizycznego , a ponadto Rehabilitacji Ruchowej;
• Papieska Akademia Teologiczna - 11 stycznia 1397 r. powstał Wydział Teologiczny na UJ, zaś w 1954,w zgodzie z uchwałą Rady Ministrów, usunięto Wydział Teologiczny z uczelni. W 1959 Stolica Apostolska wydała dekret, w którym stwierdzono, że wydział posiada istnieć pod kierownictwem władzy kościelnej. W 1974 r. otrzymał on tytuł Papieski. 8 grudnia 1981 papież Jan Paweł II wydał „Motu proprio Beata Hedvigis”, dzięki któremu ustanowiona została Papieska Akademia Teologiczna w Krakowie. Wydziały tej akademii to: Teologiczny, Filozoficzny , a ponadto Historii Kościoła;
• Wyższa Szkoła Filozoficzno-Pedagogiczna "Ignatianum" - jej początki sięgają akademickiego studium filozofii, które w latach 1932-34 otrzymało kościelną osobowość prawną jako Wydział Filozoficzny Towarzystwa Jezusowego w Krakowie , a oprócz tego uznanie ze strony władz Rzeczypospolitej Polskiej. W obecnym kształcie i pod aktualną nazwą uczelnia działa od roku 1999. Łącznie kształci się tu ok. 2,pięć tys. studentów. Wydziały tej uczelni to: Filozoficzny , a oprócz tegoPedagogiczny.
Wyselekcjonowane ośrodki naukowe:
• Instytut Fizyki Jądrowej w Krakowie,
• Instytut Mechaniki Górotworu PAN,
• Instytut Języka Polskiego PAN,
• Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej PAN,
• Instytut Zootechniki,
• Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Mikroelektroniki Hybrydowej i Rezystorów - oddział zamiejscowy Instytutu Technologii Elektronowej,
• Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN,
• Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN,
• Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie,
• Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN,
Imprezy studenckie w Krakowie:
• Juwenalia - jak w innych miastach także w Krakowie odbywa się coroczne święto studentów tzw. Juwenalia. Trwa od paru do kilkunastu dni. Święto przypada na okres maja (czasem początek czerwca). Najważniejszymi detalami święta są pochody studenckie i klucz do bram aglomeracje (gdzie miasto dziękuje studentom za ich obecność). Tej uroczystości towarzyszą masowe koncerty, występy i zabawy;
• Festiwal edukacji w Krakowie - impreza organizowana przez wszystkie krakowskie państwowe uczelnie wyższe oraz przy udziale licznych instytucji. Zadaniem jestpokazanie działalności naukowej i dydaktycznej niektórych szkół. Zazwyczaj występują 3 części festiwalu: panele dyskusyjne; przekazy z doświadczeniami i część kulturalna (koncerty, występy artystyczne).
Parki i ochrona przyrody
W Krakowie jest około 40 parków, które łącznie zajmują ok. 318,5 ha (dane z 2002 roku), co stanowi niecały procent całkowitejpowierzchni aglomeracje.
Kraków jest to teren, na którym znajduje się kilka cennych gatunków fauny i flory. W tym mieście znajduje się 5 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 48,6 ha (0,14% powierzchni miasta). Na obszarze Krakowa znajdują się niewielkie zielonegrunty wchodzące w skład Zespołów Jurajskich Parków Krajobrazowych, któryzajmuje się ochroną najwartościowszych terenów Jury Krakowsko-Częstochowskiej m.in. fragmenty parku Bielańsko-Tynieckiego, Tenczyńskiego , a ponadto Dolinek Krakowskich, wraz z ich otulinami.
Rzeki, ich doliny , a ponadto zbiorniki wodne to jedne z najciekawszych z przyrodniczego punktu widzenia miejsc w Krakowie. W południowej części stoków wzgórz wapiennych oferują wyśmienite uwarunkowania do rozwoju roślinności ciepłolubnej muraw i zarośli kserotermicznych.
Rezerwaty przyrody w Krakowie:
• Bielańskie Skałki - powierzchnia: 1,73 ha. Przedmiot ochrony: spontaniczne procesy sukcesji biocenoz leśnych na skalistym, dawniej pozbawionym lasu terenie;
• Bonarka - powierzchnia: 2,29 ha. Przedmiot ochrony: rezerwat geologiczny, uskoki geologiczno-tektoniczne, powierzchnie abrazyjne, odsłonięte utwory jurajskie, kredowe i trzeciorzędowe;
• Panieńskie Skały - powierzchnia: 6,41 ha. Przedmiot ochrony: wąwóz jurajski z wychodniami skał wapiennych, naturalny las bukowy i grądowy;
• Skałki Przegorzalskie - powierzchnia: 1,38 ha. Przedmiot ochrony: skała z roślinnością kserotermiczną;
• Skołczanka - powierzchnia: 36,77 ha. Przedmiot ochrony: zrębowe wzgórze wapienne ze zróżnicowanymi biocenozami, stanowisko fauny środowisk kserotermicznych, w tym rzadkich i zagrożonych gatunków owadów;
Użytki ekologiczne w Krakowie:
• Uroczysko w Rząsce -teren częściowo położony w gminie Kraków, a częściowo na terenie Zabierkowa. Zajmuje mniej więcej 59 ha. Misjązaprojektowania użytku była ochrona Fiołka Bagiennego-jest to gatunek zagrożony wyginięciem. W roku 2001 został wpisany na listę Polskiej Czerwonej Księgi Roślin. Pożytek chroni również pozostałość ekosystemów leśnych , a ponadto wodnych na tym terenie;
• Łąki Nowohuckie- grunt o powierzchni około 57 ha. Użytekten został uchwalony w 2003 roku poprzez RadęOśrodki miejskie Krakowa. Położony jest w pobliżu Placu Centralnego.Wykreowany został w celu ochrony półnaturalnych zbiorowisk roślinnych (łąk podmokłych) w dolinie Wisły.
W Krakowie znajduje się mniej więcej 192 pomników przyrody, znacząca większość z nich to drzewa. "Źródło Świętojańskie" w Tyńcu , a ponadto głaz narzutowy przy ulicy Spółdzielców są jednymi z najważniejszych pomników przyrody w gminie Kraków.
Na obszarze Krakowa znajduje się wiele placówek i organizacji ochrony przyrody w Krakowie. Zachodnia część Krakowa stanowi tzw. Grunt Krakowski podlega polskiej sieci ekologicznej. Przy tym część terenu miastausytuowana jest w zasięgu korytarza ekologicznego rzeki Wisły. W Krakowie znajduje się jedna z ostoi CORINE Biotopes. Jest to ostoja przyrodnicza Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Głównymi motywami ochrony tego miejsca są: flora, fauna, geomorfologia i krajobraz.
Instytucje związane z ochroną przyrody w Krakowie
• Wydział Środowiska i Rolnictwa Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego Oddział Ochrony Przyrody,
• Wydział Gospodarki Komunalnej i Ochrony Środowiska Urzędu AglomeracjeKrakowa,
• Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne,
• Polska Fundacja Ochrony Przyrody "Pro Natura",
• Federacja Zielonych - Grupa Krakowska,
• Fundacja "Partnerstwo dla Środowiska",
• Fundacja Wspierania Inicjatyw Ekologicznych,
• Liga Ochrony Przyrody Zarząd Okręgowy w Krakowie,
• Pracownia Animacji Ekologicznej Ośrodka Kultury im. C.K. Norwida,
• Towarzystwo na Rzecz Ochrony Przyrody,
• Polski Klub Ekologiczny - Zarząd Główny,
• Fundacja - Miejski Park i Ogród Zoologiczny.
Znaczenie Krakowa w przeszłości
Najstarszy ośrodek osadniczy znajdował się m.in. na obronnym